Kartik Nachकार्तिक नाच Preservation Committee, Mangal Bazarसंरक्षण समिति, मंगलबजार
· ·
Donateदान गर्नुहोस्
Line drawing of a many-armed deity

कार्तिक नाच

The dance of the gods at Patan Durbar Square, every Kartik since 1697

सन् १६९७ देखि हरेक कार्तिकमा पाटन दरबार क्षेत्रमा देवताहरूको नाच

King Siddhi Narasimha Malla started this dance-drama for the people of Patan more than 325 years ago. It has been performed every year since, on the stone stage called Kartik Dabali, by dancers in painted masks playing Narasimha, Vishnu and the demons.

राजा सिद्धिनरसिंह मल्लले ३२५ वर्षभन्दा अगाडि पाटनबासीका लागि सुरु गरेको यो नाच त्यसयता हरेक वर्ष कार्तिक दबलीमा हुँदै आएको छ। रंगिएका मुकुण्डो लगाएका कलाकारले नृसिंह, विष्णु र दैत्यको भूमिका निभाउँछन्।

Under the Malla kings it ran for nearly a month. This year we can afford ten nights. We are asking for your help to bring the rest back.

मल्लकालमा यो नाच झन्डै एक महिना चल्थ्यो। यस वर्ष हामीसँग दस रातको मात्र खर्च छ। बाँकी रात फर्काउन तपाईंको सहयोग चाहियो।

How to giveकसरी सहयोग गर्ने Watch the danceनाच हेर्नुहोस्

Twenty-seven nights once. Ten nights now.कुनै बेला सत्ताइस रात, अहिले दस रात।

Each lamp is one night of the festival. The dark ones are nights that have been dropped, mostly because there is no money to pay the twenty or more artists each performance needs.

हरेक दियो चाडको एक रात हो। निभेका दियो हटाइएका रात हुन्, जुन प्रायः हरेक प्रस्तुतिलाई चाहिने बीसभन्दा बढी कलाकारलाई दिने पैसा नहुँदा हटेका हुन्।

Lit: 10 nights danced today (Kartik 21 to 30). Dark: 17 nights we want back.

बलेका: आज नाचिने १० रात (कार्तिक २१–३०)। निभेका: फर्काउन चाहेका १७ रात।

1697
Siddhi Narasimha Malla begins the dance, over five days.
सिद्धिनरसिंह मल्लले पाँच दिनको नाच सुरु गर्नुभयो।
1723
Srinivasa Malla adds new dances. Later kings stretch it to nearly a month.
श्रीनिवास मल्लले नयाँ नाच थप्नुभयो, पछि झन्डै एक महिना पुग्यो।
2007
After political upheaval, it falls to two days.
राजनीतिक उथलपुथलपछि दुई दिनमा झर्‍यो।
2015–2020
The earthquake cuts it to four days, the pandemic to two.
भूकम्पले चार दिन, महामारीले दुई दिनमा सीमित गर्‍यो।

A king's offering to his cityराजाले नगरलाई चढाएको भेटी

In 1697 (Nepal Sambat 761), King Siddhi Narasimha Malla of Patan started a dance-drama for his people. People in Patan say he meant it to free the city from fear and bring it peace. His teachers, Pandit Harivansha Upadhyay and Vishwanath Upadhyay, helped him shape it.

नेपाल संवत् ७६१ (सन् १६९७) मा पाटनका राजा सिद्धिनरसिंह मल्लले आफ्ना प्रजाका लागि यो नाटक-नाच सुरु गर्नुभयो। नगरलाई भयबाट मुक्त गरी शान्ति ल्याउन यो नाच सुरु गरिएको पाटनबासी बताउँछन्। उहाँका गुरु पण्डित हरिवंश उपाध्याय र विश्वनाथ उपाध्यायले यसलाई आकार दिन सघाउनुभयो।

It began with five days. His son Srinivasa Malla, his grandson Yog Narendra Malla and later kings added more stories until it ran for nearly a month. The dances tell the stories of Vishnu's avatars. The best loved is Narasimha, the man-lion, who kills the demon king Hiranyakashipu to protect the boy Prahlad.

पाँच दिनबाट सुरु भएको नाचमा उहाँका छोरा श्रीनिवास मल्ल, नाति योगनरेन्द्र मल्ल र पछिका राजाहरूले कथा थप्दै झन्डै एक महिना पुर्‍याए। यी नाचले विष्णुका अवतारका कथा देखाउँछन्। सबैभन्दा प्रिय कथा नृसिंहको हो, जसले बालक प्रह्लादको रक्षा गर्न दैत्यराज हिरण्यकशिपुको वध गर्छन्।

The songs were once sung in Maithili, the language of the Malla court. Today they are sung in Nepali so that younger audiences can follow them.

मल्ल दरबारको भाषा मैथिलीमा गाइने गीत आज नयाँ पुस्ताले बुझून् भनेर नेपालीमा गाइन्छ।

Some of the seventeen storiesसत्र कथामध्ये केही

  1. नृसिंह अवतारNarasimha kills Hiranyakashipuहिरण्यकशिपु वध
  2. वराह अवतारVaraha defeats Hiranyakshaहिरण्याक्ष वध
  3. देवी प्याखंThe goddess danceदेवी नाच
  4. बथे प्याखंBathe Pyakhan
  5. सुरदास प्याखंSuradas Pyakhan
Actors perform a scene on a raised stage with a large painted serpent, in front of the crowd
A scene from the dance-drama at Kartik Dabali.
कार्तिक दबलीमा नाटकको एउटा दृश्य।

Organisers describe it as the longest-running theatre festival in the world.

आयोजकहरू यसलाई संसारकै सबैभन्दा लामो नाट्य पर्व भन्छन्।

Inside the traditionपरम्पराभित्र

Kartik Nach is Newar musical theatre, staged each year in the month of Kartik (October to November). A few things you may not know about it.

कार्तिक नाच हरेक वर्ष कार्तिक महिनामा (अक्टोबर–नोभेम्बर) मञ्चन हुने नेवार सांगीतिक नाटक हो। यसबारे तपाईंलाई थाहा नभएका केही कुरा।

The golden windowसुनौलो झ्याल
Beside Kartik Dabali is a golden window that is opened only for the dance. Legend links it to honouring King Siddhi Narasimha Malla.
कार्तिक दबलीछेउको सुनौलो झ्याल नाचका बेला मात्र खोलिन्छ। किंवदन्तीअनुसार यो राजा सिद्धिनरसिंह मल्लको सम्मानसँग जोडिएको छ।
How a night beginsरात कसरी सुरु हुन्छ
Dancers in bright costumes and garlands open the evening as Barahi, Ganesh, Shiva and Krishna, before the night's story is told.
रंगीचंगी पोसाक र माला लगाएका नर्तकले बाराही, गणेश, शिव र कृष्ण बनेर साँझ सुरु गर्छन्, त्यसपछि रातको कथा देखाइन्छ।
A king's choreographyराजाकै नृत्य-रचना
Most of the dance steps and music still follow what Siddhi Narasimha Malla composed, with only small changes over the centuries.
धेरैजसो नृत्य र संगीत अझै सिद्धिनरसिंह मल्लले रचेअनुसार नै छ, शताब्दीयौंमा सानातिना परिवर्तन मात्र भएका छन्।
Who keeps it aliveकसले जोगाइरहेको छ
Newar performers from Patan dance it. In 2015 the company was 45 musicians and 10 helpers. The Kartik Nach Preservation Committee has run it since 2013, taking over from the Kartik Naach Prabandhan Samiti.
पाटनका नेवार कलाकारले यो नाच प्रस्तुत गर्छन्। सन् २०१५ मा ४५ बाजा बजाउने र १० सहयोगी थिए। सन् २०१३ देखि कार्तिक नाच प्रबन्ध समितिबाट जिम्मा लिएर कार्तिक नाच संरक्षण समितिले सञ्चालन गर्दै आएको छ।
Danced through the ruinsभग्नावशेषबीच पनि नाच
Seven months after the April 2015 earthquake damaged Patan Durbar Square, the dance went ahead for ten nights. Xinhua reported thousands of people, young and old, coming to watch.
वैशाख २०७२ को भूकम्पले पाटन दरबार क्षेत्र क्षतिग्रस्त भएको सात महिनापछि पनि नाच दस रात चल्यो। सिन्ह्वाका अनुसार बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म हजारौं दर्शक आएका थिए।
Support and studyसहयोग र अध्ययन
In 2018 Lalitpur gave Rs 200,000 towards the performance. Hari Man Shrestha, a former director of the committee, has written a book on the tradition.
सन् २०१८ मा ललितपुरले नाचका लागि रु. २,००,००० सहयोग गर्‍यो। समितिका पूर्वनिर्देशक हरिमान श्रेष्ठले यस परम्पराबारे पुस्तक लेख्नुभएको छ।

Watch and listenहेर्नुहोस्, सुन्नुहोस्

The Story Behind Patan's Kartik Naach

Sanjay Silwal Gupta, podcast

Experience as Daitya in Kartik Naach

Talk About, podcast

नृसिंह द्वारा हिरण्यकश्यपु वध

Ekadeshma, Bibek Krishna Shrestha

Kartik Naach कार्तिक नाच

HMS24 News